Gerard van Giessen
Op 23 juni vierde de NTTB haar 90-jarige bestaan in Venray met een groots Tafeltennisgala. Vooraf aan het gala was er een receptie voor genodigden. Namens de stichting Vrienden van het Tafeltennis sprak Gerard van Giessen, voorzitter van de stichting, de 90-jarige NTTB toe. Hieronder is de geredigeerde versie te lezen van deze presentatie. De originele tekst is te lezen via deze link.
Dames en heren,
De Stichting Vrienden van het Tafeltennis werd opgericht in 1991, bij het 50-jarig jubileum van de bond. Onze missie is het behouden van het erfgoed van het Nederlandse tafeltennis — van foto’s, documenten en attributen tot complete publicaties. De stichting is met name ontstaan door initiatieven van Bas den Breejen, auteur van onder andere Geschiedenis van het Nederlands Tafeltennis en Van salonspel tot wereldsport: plaats en geschiedenis van het tafeltennis in Nederland. Hij overleed in 2019 op 94-jarige leeftijd. In mei zou hij 100 zijn geworden. Zijn werk vormt nog altijd een belangrijke pijler onder wat wij als stichting doen.
Sinds het eerste uur zijn oud-bestuurslid en oud-HCL René van Dijk en oud scheidsrechter Freek Bosschers actief betrokken. Twee jaar geleden sloot Wil de Kort zich aan als penningmeester.
Vorig jaar werd ik gevraagd door Cor Erbé om de geschiedenis van mijn vereniging, Good Luck, te beschrijven. Dat wilde ik graag, maar ik breidde het onderwerp uit. Wat was de omgeving waarin Good Luck ontstond? Wat was er vooraf aan tafeltennis in Bussum?
Bij dat onderzoek stuitte ik op een aantal onverwachte vondsten. Zó bijzonder dat ik ze vandaag graag met u deel, als ons cadeau aan de jarige NTTB.
Gossima – 1891
De oudst bekende vermelding van tafeltennis in Nederland komt uit 1891. In het Utrechtsch provinciaal en stedelijk dagblad verschijnt op 22 november een advertentie voor het spel “Gossima” — een merknaam van de Britse firma Jaques & Son. Het woord ‘tafeltennis’ komt er niet in voor. Gossima was bedoeld als chique “after dinner”-spel op de salontafel. In feite was dit de eerste stap richting onze sport. Acht dagen later stond dezelfde advertentie in de Haarlemsche Courant.
We maken vervolgens een grote sprong, want in Nederland gebeurt er tot in de jaren ’20 nauwelijks iets.
De beginjaren van de sport in Nederland
In 1926 wordt de ITTF opgericht. In datzelfde jaar worden de eerste Wereldkampioenschappen gespeeld.
Dan komt ook in Nederland beweging. In 1927 wordt AMVJ opgericht, de oudste nu nog bestaande TT-club. In 1930 kwam daar UTTC bij, gevolgd door Quick Hilversum in 1932.
In 1933 ontstaan regionale bonden, waaronder de Gooise Tafeltennisbond. Die bond speelde een belangrijke rol bij de oprichting van de NTTB op 23 juni 1935 — vandaag precies 90 jaar geleden.
Freddy Koen – een vergeten pionier
In het jubileumnummer van Uit Eigen Gouw (blad van het Gooi) komen we een naam tegen die veelvuldig terugkeert: H. “Freddy” Koen. Hij was van 1934 tot 1937 bestuurslid van de Gooise bond, en van 1935 tot 1938 lid van het NTTB-hoofdbestuur.
Hij leidde het eerste Nederlands Kampioenschap op 24 maart 1935. Ook was hij de drijvende kracht achter propagandawedstrijden. In oktober 1935 bijvoorbeeld leidde hij demonstraties in de Bijenkorf in Amsterdam, onder auspiciën van de jonge NTTB.
Freddy Koen bracht tafeltennis letterlijk naar het publiek, met demonstraties en uitleg.
Barna en Szabados
Twee Hongaarse wereldkampioenen, Victor Barna en Michel Szabados, toerden in die jaren door Europa. In 1936 speelden zij in Hilversum. In het verslag van die wedstrijd duikt de clubnaam B.T.T.V. op — de Bussumse Tafeltennis Vereniging. Ook daar weer: een korte spelregelsessie door Koen.
Aanwezig bij die gelegenheid waren o.a. W. Vogt en Kovacs Lajos. Vogt was voorzitter van Quick (1933–1937), en naar later bleek een neef van Willem Vogt, de man die de AVRO groot maakte. Lajos was het pseudoniem van Louis Schmidt, dirigent van het AVRO-orkest en destijds een bekende Nederlander. Zijn populariteit in de jaren ’30 is misschien wel te vergelijken met André Rieu vandaag.
Hij was zelfs naamgever van een tafeltennisclub: “Kovacs Lajos”. Helaas speelde hij tijdens de oorlog een kwalijke rol als NSB’er. Na 1945 verdween hij uit het openbare leven.
Bob Scholte en zoon Ab
Opvallend is ook de naam B. Scholte, genoemd als speler in de GTTB (Gooische Tafeltennisbond)-competitie. Vermoedelijk is dit Bob Scholte, beroemd zanger van o.a. “Breng eens een zonnetje”. Hij woonde in Hilversum en werkte samen met het orkest van Kovacs Lajos.
Zijn zoon Ab Scholte gold als een van de betere tafeltennissers van zijn tijd. Hij werd in 1941 opgepakt en kwam om het leven in concetratiekamp Mauthausen. Bob overleefde als enige van zijn familie. De NTTB-literatuur noemt Ab, maar niet de link met zijn vader. Die link konden we nu wel leggen.
De tafeltennismars
Tot slot een verrassend muzikaal intermezzo. In januari 1936 vond in Utrecht een demonstratie plaats van Barna en Szabados. In de krant stond toen een opvallende zin:
“Een aardig intermezzo was het ten gehore brengen van de tafeltennis-marsch van H. Freddy Koen, een eigen plaatopname van Bob Scholte met Kovacs Lajos.”
Die plaat is verloren gegaan. Maar dankzij het TIN (Theater Instituut Nederland) vonden we wel het originele bladmuziekstuk terug. Onze penningmeester Wil de Kort — zelf lid van een koor — heeft het laten opnemen, inclusief zang.
Vandaag, bijna 90 jaar na de première, laten we de Tafeltennismars opnieuw klinken. Als aubade aan ons allen. Want — zoals onze vorige voorzitter graag zei — de NTTB, dat zijn we samen.
Tijdens het luisteren overhandig ik graag een kopie van het muziekstuk aan de voorzitter en directeur, met het verzoek er een mooie plek voor te vinden binnen het bondsbureau.
